ERVARING-KUNDIGHEID

Ieder van ons heeft wel een notie van hoe het zou moeten in het leven. Maar hoe kom je daar?
Door te veranderen.
Hoe kun je verandering bewerkstelligen?

Door je bewust te zijn. Door te reflecteren.
Reflecteren op je ervarngen, ook als het levensontwrichtende ervaringen zijn. Ook ervaringen van anderen; van lotgenoten bijvoorbeeld.
Theoretische kennis kan helpen, mits die verbonden is met de praktijk.

Reflecteren helpt je je ervaringen en de dingen die je geleerd hebt, te integreren in je bewustzijn.
Als dat gelukt is kun je betere keuzes maken: het goede behouden en wat onbruikbaar lijkt, parkeren.

Alles wat je meemaakte en leerde kan bruikbaar blijken, al naargelang de situatie. Functioneel inzetten is het toverwoord.

Als supervisor/coach en behartiger van het ervaringsperspectief kan ik daarbij behulpzaam zijn.
Ik houd mij verre van oordelen over iemands handelen: bij mij geen labels met ‘goed’ of ‘fout’.
Ik streef ernaar verschillen te herkennen en erkennen, zonder het een ‘beter’ te vinden dan het ander – ik noem dat het multidimensionaal ervaringsperspectief. Dat helpt mij de verschillen ook werkelijk te omarmen en ermee om te gaan: een uitbreiding van het streven naar gelijkheid.
Ik houd dan ook van het begrip (anders) evenwaardig – naast ‘gelijkwaardig’.

(Meerjarenproject 2002/2007; voltooid tijdens Lievegoed deeltijd)

Als ‘supervisor’, ervaringswerker, hulpverlener vind ik dat ieder mens het recht heeft zijn eigen uniciteit, automomie, individualiteit en eigen regie te ontwikkelen en te versterken.
In veel levens zijn die aspecten echter aangetast door ontwrichtende ervaringen.

Ik probeer mensen te stimuleren zich daarvan bewust te zijn want daarmee komt het inzicht dat je je niet hoeft aan te passen aan een zogenaamd ‘gemiddelde’ of ‘normaal’.
Dat ik hiervan overtuigd bent heeft te maken met mijn ideeën over diversiteit en inclusie.

(Naar aanleiding van het TV-programma Brainwave van .. april 2020 over de verschillende reacties van burgers op de maatregelen van de overheid ivm de coronacrisis schreef ik het volgende)

Autonomie versus eigen regie
versus acceptatie, versus vrijheid, versus maakbaarheid,
versus onmogelijkheid, versus machteloosheid, versus ervaring, versus acceptatie. Uitkomst: beweging
Vanuit intrinsieke ontwikkeling ontstaat verandering.

(Bij ‘Al dat Is’ op schoot. Beeld gemaakt naar aanleiding van die ervaring tijdens mjin eerste psychose. Borgstichting 1998)

Wat ik geleerd heb over dwang en herstel

Mensen “moeten” ervaren dat ze vrij zijn. Daarom hoor je de relatie met een hulpverlener in vrijheid te kunnen kiezen.
Binnen de setting van gedwongen ‘hulpverlening’ is dat onmogelijk, of dat nu na opname is of bij dwangbehandeling thuis zoals de op 1 januari 2020 in werking getreden Wvggz mogelijk maakt.

Gedwongen hulp staat haaks op de herstelvisie die zich richt op het leren zelf keuzes te maken, verantwoordelijkheid te nemen en ziekte-inzicht te verwerven.
Dwang en herstel verdragen zich niet met elkaar.
Gedwongen hulp veroorzaakt voornamelijk stress en daardoor aggressie en angst bij beide partijen; niet alleen bij de gedwongene, ook bij de dwinger.

Een belangrijke voorwaarde voor herstel is een veilige omgeving. Daarin kan je eigenwaarde weer groeien en gevoel van eigenwaarde is nodig om hulp te kunnen accepteren. Mits de hulpverlener respect heeft voor jouw autonomie, jou zoveel mogelijk zelf regie laat voeren of daar op zijn minst een appèl op doet en er voorwaarden voor helpt scheppen.

Gedwongen hulp doet een appel op blinde gehoorzaamheid. Wie de aanwijzingen niet volgt, wordt gestraft. Die wordt geïsoleerd; in een gestripte kamer geplaatst of mag niet deelnemen aan creatieve therapiesessies of een ontspannende wandeling. In de thuissituatie kan het gebeuren dat je tijdens een psychose wordt overweldigd door ‘hulpverleners’ die je vervolgens plat spuiten. Dat betekent dat je veilige basis voor altijd onveilig is geworden. Ik heb het zelf meegemaakt. Ik was niet langer veilig in mijn eigen huis omdat ‘ze’ er met geweld binnendrongen. Ik had alles gedaan om een psychose te voorkomen: medicatie ingenomen, crisiskaart terdege ingevuld, signaleringsplan gemaakt, behandelingen gevolgd. Het overkwam me toch. In een psychose verlies je de regie; dus word je afhankelijk van, respectievelijk ‘toevertrouwd’ aan anderen. Als dat niet degenen zijn die je zelf hebt aangewezen op je crisiskaart, maar onbekende hulpverleners ‘van de gemeente’ of ‘vanuit de ggz’, dan kan het gebeuren dat je gedrag niet begrepen wordt en dat ze het niet kunnen hanteren. Dan voelen ze zich onmachtig en dan – het is niet anders – zetten ze hun macht in. Met kracht. Hun macht misbruiken, noem ik dat. Zo voelt dat. Als misbruik. Een aantasting van je vrijheid, je gevoel van veiligheid. En dat in je eigen huis. Het is niet humaan en het lijkt me ongrondwettig.

Gedwongen opname

Mijn eigen ervaring met enkele gedwongen opnames – en het bijbehorende dwang- en drangregime – heeft me evenzovele trauma’s bezorgd. Niet bij wijze van spreken, maar echt. Levensontwrichtend.
Wat mijn herstel niet heeft bevorderd.

Hoe ik het ook wend of keer: gedwongen hulpverlening staat haaks op de weg naar herstel. Gedwongen thuisbehandeling is een onmogelijkheid, een tegenstelling van termen en dus van doelen. Over deze wet moet beter nagedacht worden en dan moet ie veranderd.

Dienen niet alle hulpverleners te werken vanuit het beginsel ‘First do no harm’.

Kracht, mogelijkheden en kwaliteiten

Als supervisor, coach, hulpverlener ga ik uit van het zoeken naar iemands kracht, mogelijkheden en kwaliteiten. Wetend dat er ook onmogelijkheden zullen zijn.